Historia Krakowa - najważniejsze daty z dziejów Krakowa

| |

  

Rozwój osadnictwa na obszarze dzisiejszego Krakowa sięga epoki paleolitu i rozpoczął się ok. 50 tys. lat temu. Tak archeolodzy interpretują znaleziska narzędzi krzemiennych oraz ślady obozowisk gromad ludzkich, ale trudno jednoznacznie określić, ile tys. lat temu powstała osada nazwana później Krakowem. Pierwszy dokument pisany, gdzie trzykrotnie występuje nazwa miejscowa Krakowa, to relacja kupca i podróżnika z arabskiej wówczas Hiszpanii, Ibrahima ibn Jakuba, datowana na 965.

Głównym punktem osadniczym było wzgórze wawelskie, z natury obronne, gdyż otaczały je rozlewiska Wisły. Na niższych wzniesieniach, między dopływami tej rzeki - Rudawą i Prądnikiem, istniały także dogodne warunki do stałego osadnictwa. Zbiegające się pod Wawelem szlaki handlowe umożliwiły wykształcenie się osady targowej o cechach osiedla miejskiego. Osada ta znajdowała się wówczas wraz z terytorium tzw. państwa Wiślan pod zwierzchnictwem książąt czeskich i dopiero w 990 została ostatecznie włączona do państwa Mieszka I. Rangę istniejącego tu osadnictwa podnosi fakt utworzenia w 1000 biskupstwa krakowskiego.

VII - VIII w. - Prawdopodobne powstanie kopców: Krakusa i Wandy

IX w. - Powstanie warownego grodu i podegrodzia na Wawelu W drugiej połowie tego wieku wykrystalizowało się plemienne państwo Wiślan. Być może jego centrum stanowił ówczesny Kraków. Pod koniec IX wieku państwo Wiślan traci niezależność na rzecz rzeszy Wielkomorawskiej rządzonej przez księcia Świętopełka. Po jego upadku wskutek najazdu Węgrów w 907 roku Wiślanie uzyskali niepodległość. Weszli jednak w luźny stosunek zależności od Czech.

965 r. - Żydowski kupiec Ibrahim ibn Jakub wzmiankuje o Krakowie w relacji z podróży po krajach słowiańskich.

1038 r. - Kraków zostaje stolicą kraju kiedy to książę Kazimierz zwany Odnowicielem czyni gród swoją siedzibą

1079 r. - Śmierć biskupa Stanisława Według przekazów i legendy król Bolesław Śmiały wraz z rycerzami w kościele na Skałce zabija biskupa Stanisława . Śmierć ta będzie aż po czasy dzisiejsze wykorzystywana przez duchowieństwo katolickie jako przykład konfliktu władz świeckich z duchowieństwem. 1090 - 1098 r - król Władysław Herman inicjuje budowę pierwszej katedry wawelskiej 1200 r - trzęsienie ziemi w Krakowie 1207 r - Wincenty Kadłubek zostaje biskupem krakowskim. Autor " Chronica Polonorum" 1241 r - najazd Tatarów na Polskę, zniszczenie Krakowa

1257 r - lokacja Krakowa na prawie niemieckim przez króla Bolesława Wstydliwego oraz wytyczenie Rynku Głównego Wszystkie ulice według prawa magdeburskiego winny się rozchodzić promieniście pod kątem prostym, ale do dzisiaj w mieście jednak istnieją budowle świadczące o ich przedlokacyjnym charakterze i spełnianiu ważnych funkcji. Tymi budowlami są kościoły: Mariacki, Św. Jana i Św. Wojciecha stojące ukośnie do wszelkich osi. Widać też że królewscy geodeci mieli ważne powody oby ominąć inne obiekty skoro zdecydowali się na wykonanie krzywizn ulic: Mikołajskiej, Brackiej , Kanoniczej oraz pozostawienie ul. Grodzkiej wychodzącej z Rynku nie pod katem prostym czyli niezgodnie z zasadami prawa lokacyjnego.

1291 r - wojska czeskie zajmują Kraków na 15 lat

1347 r - król Kazimierz Wielki ustanawia pierwszy w Polsce porządek górniczy zwany inaczej Statutem Żup Krakowskich

1364 r - powstaje Akademia Krakowska 1364 r - zjazd monarchów europejskich i słynna uczta u rajcy miejskiego Mikołaja Wierzynka 1366 r - lokacja miasta Kleparza Nadanie praw miejskich przez króla Kazimierza Wielkiego. Początkowo miasto nazwano Florencją jednakże już po niedługim czasie używana jest nazwa Clepardia.

1380 - 1400 r - budowa gotyckich Sukiennic

1386 r - na Wawelu koronuje się na króla Polski: wielki książę Władysław Jagiełło Król ten zapoczątkował 200 - tu letnie panowanie nowej dynastii na polskim tronie; Jagiellonów. Wcześniej jednak został ochrzczony w kościele OO. Franciszkanów.

1477 - 1489 r - Wit Stwosz tworzy w Kościele Mariackim ołtarz

1498 r - ukończona zostaje budowa Barbakanu

1525 r - Hołd pruski złożony na rynku krakowskim przez księcia pruskiego Albrechta Hohenzollerna królowi polskiemu Zygmuntowi I Staremu. 1553 r - założono na Kazimierzu Cmentarz Remut'h 1565 r - Bractwo Kurkowe otrzymuje w darze od króla Zygmunta Augusta słynnego srebrnego kura

1590 r - na żydowskim Kazimierzu powstaje synagoga Wysoka

1609 r - Zygmunt III Waza przenosi stolicę Polski do Warszawy wyprowadzając się wraz z rodziną z Wawelu

1655 r - najazd Szwedów na Polskę i zdobycie Krakowa

1745 r - powstaje Akademia Sztuk Pięknych W tym to bowiem roku uniwersytet roztoczył opiekę nad artystami w Krakowie, zakładając szkołę rysunku i rzeźby. Placówkę tą zamieniono w 1818 roku w wydział a w 1877 roku w samodzielną Szkołę Sztuk Pięknych. W 1910 roku awansuje ona do rangi Akademii. Z Akademią związane były najpoważniejsze postacie tego okresu takie jak: Julian Fałat, Teodor Axentowicz, Józef Chełmoński, Stanisław Wyspiański, Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer. Pierwszym rektorem był Jan Matejko.

1777 r - Hugo Kołłątaj przeprowadził reformę Akademii Krakowskiej

1784 r - Austriacy zakładają konkurencyjne względem Krakowa miasto Podgórz

1791 r - likwidacja rozbicia administracyjnego. Kraków, Kleparz, Kazimierz i inne jurydyki połączono w jedno miasto

1792 r - podział miasta na cztery cyrkuły: Śródmieście, Kazimierz, Garbary, Kleparz z Krowodrzą

1794 r - gen. Tadeusz Kościuszko wraz z wojskiem wkracza do Krakowa 24 marca składa przysięgę na Rynku Głównym. Rozpoczyna działalność Komisja Porządkowo Cywilno-Wojskowa. Zadaniem jej jest mobilizacja wojska, rozbudowa fortyfikacji rozpoczętych w 1790 roku. 15 czerwca miasto kapituluje. Jest to początek półtorarocznej okupacji pruskiej.

1798 r - inicjuje swoją działalność krakowski Teatr Stary

1801 r - miasto otrzymuje miejski cmentarz zwany Cmentarzem Rakowickim na wykupionych pokarmelitańskich gruntach 1804 r - Kraków ogłoszono miastem otwartym. Stało się to przyczyną do wyburzenia średniowiecznych murów obronnych 1816 r - założono Krakowskie Towarzystwo Naukowe 1820 r - decyzją senatu Wolnego Miasta Krakowa w miejscu zasypanych dawnych fortyfikacji miejskich i wyburzonych średniowiecznych murów obronnych, powstają Planty krakowskie

1820 - 1823 r - ma miejsce sypanie Kopca Kościuszki

1846 r - wybucha Powstanie Krakowskie W nocy z 22 na 23 lutego powstaje Rząd Narodowy. Austria anektuje miasto. Do Wolnego Miasta Krakowa wkraczają oddziały austriackiego wojska. 27 lutego w starciu z Austriakami w Podgórzu ginie Edward Dembowski.

1850 r - wielki pożar miasta trwający 10 dni. Spłonęło 160 domów, 4 kościoły i dwa klasztory

1879 r - powstaje pierwsze na ziemiach polskich muzeum - Muzeum Narodowe

1893 r - otwarcie Teatru im. Juliusza Słowackiego 1895 r - odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza 1895 r - Apolinary Michalik zakłada słynną kawiarnie przy ul. Floriańskiej 1900 r - wesele Rydla i Mikołajczykówny W podkrakowskich Bronowicach odbyło się słynne wesele młodopolskie L. Rydla i J. Mikołajczykówny. Wydarzenie to stanowi temat dramatu Wyspiańskiego "Wesele"

1904 r - Stanisław Wyspiański projektuje strój dla słynnego krakowskiego Lajkonika

1906 r - powstanie pierwszych klubów sportowych "Cracovii" i "Wisły"

1914 r - z krakowskich Oleandrów wyrusza I Kompania Kadrowa W okresie I Wojny Światowej Kraków jest głównym ośrodkiem politycznym Polski. To tutaj działa Naczelny Komitet Narodowy.

1919 r - otwarcie Akademii Górniczej

1927 r - Antoni Wasilewski rzuca hasło zorganizowania dorocznego konkursu na najpiękniejszą szopkę bożonarodzeniową. Ten zwyczaj przetrwał do dziś a wiele z wykonanych prac to prawdziwe arcydzieła. Najpiękniejsze z nich znd. się w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa. 1927 r - codziennie przez radio o godz. 12 z Wieży Mariackiej transmitowany jest w eter hejnał 1941 r - powstaje getto żydowskie w Podgórzu

1945 r - Niemcy opuszczają Kraków Do miasta wkraczają sowieckie wojska. Rządy w Polsce przejmują na 44 lata komuniści. Rozpoczynają się "czystki " przeprowadzane przez NKWD i UBP.

1950 r - najstarsza część kopalni soli w Wieliczce zostaje przeobrażona w Muzeum Zup Krakowskich

1956 r - powstała słynna "Piwnica pod Baranami" Przez tą kuźnię talentów przewinęli się chyba wszyscy krakowianie którzy stworzyli i tworzą coś oryginalnego w dziedzinie sztuki. Od założenia do chwili śmierci szefem i duchem tej piwnicy był Piotr Skrzynecki. Najgłośniejsze nazwiska związane z "Piwnicą pod Baranami" to: Krzysztof Penderecki, Jerzy Bereś, Bolesław Chromy, Krystyna Lelicińska, Magda Pruszyńska, Krystyna Zachwatowicz, Kazimierz Wiśniak, Waldemar Krieger, Ewa Demarczyk, Tadeusz Kwinta, Krzysztof Litwin, Wiesław Dymny, Mieczysław Święcicki, Danuta Leszczyńska - Kluzowa, Krzysztof Komeda, Andrzej Kurylewicz, Leszek Długosz, Marek Grechuta, Wanda Warska, Grzegorz Turnau, Andrzej Sikorowski, Zbigniew Preisner, Anna Szałapak, Jacek Wójcicki, Jan Nowicki, Jan Kanty Pawluśkiewicz.

1968 r - wydarzenia na Uniwersytecie Jagiellońskim Dochodzi do starć studentów i nauczycieli akademickich z oddziałami Milicji Obywatelskiej. Była to prowokacja rządu komunistycznego chcącego usunąć niewygodnych ludzi pod pretekstem szerzącego się syjonizmu.

1978 r - Kraków wpisany przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa

1978 r - dotychczasowy Arcybiskup Metropolita Krakowski, kościoła rzymsko - katolickiego w Krakowie - ksiądz Kardynał Karol Wojtyła zostaje papieżem

1989 r - pada skompromitowany i niereformowalny ustrój komunistyczny w Polsce

2004 r - w Krakowie umiera Czesław Miłosz